Historia prawa

System prawa po zaborach

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:55:31 +0000

Przyjęty po zaborcach system nie był jednolity, nie był pewny, funkcjonował na podstawie różnych aktów ustrojowych i proceduralnych nie odpowiadał zatem interesom narodu. Powzięto zatem prace mające na celu ujednolicenie sądownictwa. W 1928 r. postanowienia konstytucji stanowiły o niezależności władzy sadowniczej i podstawowych zasadach, uformowały sądy powszechne jako system sądów o różnych instancji z wyłączeniem sądów szczególnych: grodzkie, okręgowe, apelacyjne, SN. Niezależność sędziów miały zapewniać mandaty, dla którego wprowadza sie instytucje gwarantujące wolność tego mandatu. Niezależność to wolność od jakichkolwiek nacisków – nikt nie może wpływać na rozstrzygnięcia sędziego. Sędzia jest związany jedynie obowiązującym prawem, własnym sumieniem i doświadczeniem życiowym. I nikt więcej i nic innego nie może na niego wpływać

Sądy kapturowe

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:55:24 +0000

Śmierć króla wprowadzała państwo w specyficzny okres, jakim było bezkrólewie (od sądu konwokacyjnego do nowej koronacji). Powodowało to zakłócenia w sądach. Z mocy prawa wyroki wydawane w bezkrólewiu były traktowane jako wydane w okresie, w którym król jeszcze żył. Jeżeli formalnie bezkrólewie zostało stwierdzone, sądownictwo specjalne było wstrzymywane. Powstała potrzeba zwołania sądów nadzwyczajnych. Dla zapewnienia bezpieczeństwa szlachta zawiązywała konfederacje kapturowe. Konfederację generalną można było także zwołać na sejmie konwokacyjnym. Kapturowe powoływały sądy kapturowe. Generalne sądy kapturowe. W ich skład wchodzili deputanci świeccy. Sądy kapturowe sądziły jawni i kolegialnie, sądziły s prawach karnych, godzących w bezpieczeństwo publiczne; były to sprawy .Do właściwości należały także przestępstwa odznace w interesy państwa

Rola artykułów

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:55:16 +0000

Artykuły wprowadzają zasadę praworządności, wiąże się króla obowiązującym prawem, zapewnia ją artykuł o pociąganiu króla do odpowiedzialności, jeśli okazywało się, że król narusza porządek konstytucyjny szlachta mogła wypowiedzieć królowi posłuszeństwo w drodze zbrojnego przymusu obywatelskiego, który przyjmował postać konfederacji. Po rokoszu Zebrzydowskiego starano się uregulować instytucję wypowiedzenia królowi nieposłuszeństwa. Można było go zastosować po trzech upomnieniach: 1 – od rezydentów, 2 – od prymasa albo sejmiku, 3 – od sejmu, dopiero po tym można było doprowadzić do wymuszenia posłuchu albo do abdykacji. Niezależne od króla sądownictwo – sądy szlacheckie włącznie z Trybunałem Koronnym wydają wyroki w imieniu panującego, króla od 1578 r. król nie jest podmiotem władzy sądowniczej

Postanowienia artykułów

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:55:11 +0000

Dla zapewnienia pokoju religijnego artykuły utrzymały postanowienia konfederacji warszawskiej o pokoju w wierze, jednak Rzeczpospolita była państwem wyznaniowym, Król musiał się radzić rad koronnych, król mógł decydować o pospolitym ruszeniu tylko za zgodą szlachty, później sejmu, który stał się reprezentacją całej szlachty. Wydatki wojenne panujący miał ponosić z dochodów państwowych, które miały przynosić królewszczyzny. Król mianował urzędników państwowych, nie miał jednak pełnej swobody. Król miał obowiązek zwoływać sejm co dwa lata na stałe sesje – regulowane były stosunki między królem a sejmem. Wprowadzają zasadę kontroli władzy króla, ma być on pod kontrolą sejmu. Sejm wybierał spośród siebie senatorów rezydentów, którzy stały przy królu w przerwach, kontrolując poczynania królewskie, mieli oni zdawać relację z działań króla w czasie między sejmami.

Artykuły henrykowskie

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:55:06 +0000

Artykuły henrykowskie były zatwierdzane ostatecznie przez króla na sejmie koronacyjnym, był to pierwszy sformalizowany akt natury konstytucyjnej, tak bardzo ważny , że można postawić tezę, że jest to pierwsza konstytucja państwa polskiego, ustanowione w 1573 r., w okresie elekcji Henryka Walezego, od imienia pierwszego króla wybieranego w elekcji powszechnej, charakter niezmienny, stały, najwyższa moc prawna, żaden akt nie mógł być z nimi niezgodny, spełniał wymogi wszystkich nowoczesnych konstytucji, określał pozycję jednostki w państwie, przywileje wchodziły do tych artykułów, ustanowiony w szczególny sposób, można je z pewnością traktować jako akt konstytucyjnym w znaczeniu współczesnym. Rzeczypospolitej zmienił zdanie najczęściej nie był ponownie wybierany na posła, gdyż tracił zaufanie.

Etapy procesu inkwizycyjnego

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:54:59 +0000

Inkwizycja generalna (doniesienie o charakterze prywatnym lub publicznym – jeżeli a jego podstawie inkwirent uznał, że należy wszcząć postępowanie, przechodził do inkwizycji specjalnej);Inkwizycja specjalna ,w której w pierwszej fazie przeprowadzano przesłuchania. Przesłuchania odbywały się w kilku etapach. W kolejnej fazie pokazywano oskarżonemu narzędzia tortur w celu zastraszenia go. Następnie dochodziło do tortur właściwych. Gdy te trzy procedury nie dawały rezultatów po trzykrotnym powtórzeniu, uznawano oskarżonego za niewinnego. W trakcie inkwizycyjnym obowiązywała zasada wypływająca z Constitutio Criminalis Carolina, ze jeżeli oskarżony się przyznał po zadaniu mąk przyznał się do winy, to było to dowodem niewystarczającym jako jedyny dowód. Mimo, ze przyznanie było królową dowodów, nie można było skazać oskarżonego na podstawie wyznania uzyskanego na podstawie tortur. Nie można było uznać winy na podstawie jednego dowodu.

Proces inkwizycyjny

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:54:53 +0000

Jego początki sięgają średniowiecza, mimo, ze dominował w okresie późniejszym. Funkcjonował do XIX w. Podstawową zasadą tego postępowania jest: przyznanie się jest królową dowodów . Geneza przypada na wiek XIII i jest związany z procesem centralizacji państwa. Udział pokrzywdzonych w postępowaniu karnym był mniej istotny, rozwija się zasada powszechnego rozstrzygania spraw. Coraz bardziej intensywnie postępowanie publicznoprawne się rozwija. Proces inkwizycyjny nazywano też śledczym. Był wszczynany z urzędu – w przeciwieństwie do średniowiecznego, który był wszczynany na wniosek. Oskarżenie, obrona i orzekanie było skupione w jednej osobie – nie ma zasady kontradyktoryjności tego postępowania. Wszelka władza, wszelkie funkcje, są skupione w osobie sędziego. Bierze on pod uwagę wszystkie okoliczności przemawiające za lub przeciw oskarżonemu.

Statuty

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:54:48 +0000

Pierwsze statuty istniały już za czasów Mieszka I, kiedy to pojawił się statut o jednożeństwie (ze względu na wprowadzenie chrześcijaństwa należało propagować nowe zwyczaje). Statut Krzywoustego – testament. Za Kazimierza wielkiego mamy statut wielkopolski, rozpoczęła się akcja spisu prawa zwyczajowego. Obok wielkopolskiego pojawił się statut małopolski, wiślicki, a w XV w. dokonano ujednolicenia ich i stworzono statut małopolsko-wielkopolski. Statut nie ograniczał się jedynie do spisania prawa zwyczajowego. Ekstrawaganty – dołączane akty do spisów praw (nawet projekty praw, które miał panujący wydać). Brak w tych prawach jednolitego języka prawnego, istnieją różne źródła prawa. Pojawia się konieczność uzyskania kompetentnych ludzi, którzy mogliby się tym prawem posługiwać. Urzędnicy nie tworzą kompetentnego aparatu, aby móc udźwignąć ciężar administrowania i wymierzania sprawiedliwości.

Średniowiecze

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:54:41 +0000

Ten okres obejmuje porządek ustrojowy o publicznoprawnym charakterze. Trudno jest ustalić ścisłe cezury, ale tradycyjnie uznaje się, ze początkiem średniowiecza był upadek cesarstwa zachodnio-rzymskiego, a koniec utożsamia się z momentami, które narzucały nowe myślenie o człowieka przypadające na początek XVI w. Okres średniowiecza nie pokrywa się z okresami funkcjonowania poszczególnych typów państw – wypełniało je w głównej mierze państwa plemienne i feudalne, ale feudalizm poza okres średniowiecza wychodzi. Średniowiecze nazywane jest wiekami ciemnymi, przede wszystkim dlatego, że głównym punktem odniesienia wszelkiego jestestwa, kultury, nauki sztuki była wówczas religia, która na stale determinowała stosunki jakie panowały w państwie czy pomiędzy poszczególnymi grupami społecznymi. Średniowiecze jest jednak tradycyjnie bogate i zajmuje czas wielu naukowcom w poznawaniu jego największych tajemnic.

Feudalizm

admin — Sun, 28 Mar 2010 15:54:37 +0000

Pan feudalny z immunitetem staje się władzą dla ludności mieszkającej na obszarze znajdującym się pod jego władaniem. Podatki pobiera nie książę, ale pan ziemi. Zwolnienia są, ale tylko pana danej ziemi w relacji dla księcia. Pozycja kasztelanów zatem słabnie – tracę kompetencje pobierania poborów dla księcia. Coraz liczniejsza liczba włości była oddawana panom w drodze immunitetów. Podobnie był z władzą sądową. Immunitet zwalniał z odpowiadania przed kasztelanem (prawo nieodpowiednie) i ponoszeni a odpowiedzialności. Kasztelani byli pozbawiani kompetencji w osądzaniu spraw rycerstwa, które miało przywilej prawa nieodpowiadania przed sądem kasztelańskim. Kasztelana nie mógł sprawować w konsekwencji władzy sadowej w stosunku do ludności z ziem immunizowanych. W ten sposób tworzy się sądownictwo domnimalne, w którym sądzi pan swoją ludność