Jego początki sięgają średniowiecza, mimo, ze dominował w okresie późniejszym. Funkcjonował do XIX w. Podstawową zasadą tego postępowania jest: przyznanie się jest królową dowodów . Geneza przypada na wiek XIII i jest związany z procesem centralizacji państwa. Udział pokrzywdzonych w postępowaniu karnym był mniej istotny, rozwija się zasada powszechnego rozstrzygania spraw. Coraz bardziej intensywnie postępowanie publicznoprawne się rozwija. Proces inkwizycyjny nazywano też śledczym. Był wszczynany z urzędu – w przeciwieństwie do średniowiecznego, który był wszczynany na wniosek. Oskarżenie, obrona i orzekanie było skupione w jednej osobie – nie ma zasady kontradyktoryjności tego postępowania. Wszelka władza, wszelkie funkcje, są skupione w osobie sędziego. Bierze on pod uwagę wszystkie okoliczności przemawiające za lub przeciw oskarżonemu.